CENGİZ TOPEL ENDÜSTRİ MESLEK LİSESİ

Cengiz Topel Endüstri Meslek Lisesi

Rehberlik

Sevgili veliler ve değerli öğrenciler;

Psikolojik danışmanlık ve rehberlik; bireyin en verimli şekilde gelişmesini ve doyum verici uyumlar sağlamasında gerekli tercihleri, yorumları, planları yapmasına ve kararları vermesine yarayacak bilgi ve becerileri kazanması ve bu tercih ve kararları yürütmesi için bireye sunulan hizmetler bütünüdür. Rehberlik; öğrencilerin kendini anlaması, problemlerini çözmesi, gerçekçi kararlar alması, çevresine dengeli ve sağlıklı bir şekilde bakış açısını geliştirebilmesi ve böylece KENDİNİ GERÇEKLEŞTİRMESİ için uzman kişilerce bireye yapılan psikolojik yardımlardır.

Psikolojik danışmanlık ve rehberlik hizmetleri en temelde öğrencilerin farkındalık düzeylerini geliştirmeye yöneliktir. Farkındalık düzeyini yükseltmek temel alınarak; öğrencilerin gelişmesine ve uyumuna yardım etmeye yönelik çalışmalar da birlikte yürütülmektedir.

Psikolojik danışmanlık ve rehberlik hizmetleri:
1-Kişisel rehberlik
2-Eğitsel rehberlik
3-Mesleki rehberlik alanlarında gruplandırılmaktadır.

Bireyler günlük hayatlarında;kendini tanıma,kendini anlama ve kabul etme, bulunduğu ortamı ve çevreyi tanıma,karşılaştıkları sorunlarda veya kararsızlıklarında  ben ne yapabilirim, ne yapmalıyım süreçlerinden psikolojik danışmanlık yardımıyla başarıyla geçince kendi içinde farkındalık düzeyi gelişecek ve hayattaki amaçlarına daha sağlıklı bir şekilde ulaşabilecektirler. Bu da kişiye hayat boyu kalıcı mutluluk ve doyum sağlamaktadır.

Sevgili öğrencilerim; hepinize gönlünüzden geçen tüm hayallerinizi gerçekleştirebileceğiniz sağlık ve mutluluk dolu yıllar dilerim
SN. MERYEM ERBEN
 (Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Öğretmeni)

Bağımlılık kişinin kullandığı madde üstünde kontrolünü kaybetmesi ve onsuz bir yaşam sürememeye başlamasıdır. Bağımlılık bir kez geliştikten sonra, bir daha iyileşemez ve kişinin yaşamı boyunca onunla beraber gelir. İnsanlar birçok şeye bağımlı olabilir. Bunlar arasında sigara, alkol, uyuşturucular, internet, kumar vb. sayılabilir. Bağımlılık yavaş yavaş, sinsice gelişir. Kişi genelde bağımlı olduğunun farkına varmaz. Aşağıda  görüldüğü gibi bağımlılığın dereceleri vardır.

NASIL BAĞIMLI OLUNUR?
Herkes bağımlı olabilir. Medde kullanımı kişinin biyolojik yapısında zamanla değişikliklere yol açar ve ara sıra da olsa kullanan kişinin bundan kaçınması mümkün değildir. Madde kullanımının irade ile bir ilişkisi yoktur. Zaten kişiler “Ben kontrol edebilirim” düşüncesiyle başlar ve bağımlı hale gelir. Onlar da “Benim iradem güçlüdür” gibi bir yanlış inançla yola çıkmışlardır. Kişi maddeyi kontrol altında tuttuğunu, hiç dozu aşamadığını iddia etse de aslında bedeninde farkında olmadığı bir süreç devam etmektedir. Bu yüzden bireysel özellikler ile madde kullanımı arasında bir sebep sonuç ilişkisi kurmak yanlıştır. İnsanlar genelde madde kullanımına ara sıra kullanarak başlarlar. Burada önemli nokta HAYIR demektir.

BU KONUDA YANLIŞ BİLİNENLER

*Yalnız iradesiz kişiler bağımlı olur.(YANLIŞ!)
    Madde kullanımının irade ile bir ilişkisi yoktur. Zaten kişiler “Ben kontrol edebilirim” düşüncesiyle başlayıp, bağımlı hale gelmişlerdir.

*Bir kereden bir şey olmaz.(YANLIŞ!)
     Böyle bir söylemi dile getirmenin amacı genellikle kişilerin kendisine yandaş arama çabasından kaynaklanmaktadır. Uyuşturucu kullanan bir kişinin, maddenin kendisine ve çevresine verdiği zararları görmesi zaman alır.

*Arkadaşımın madde kullanması beni etkilemez.(YANLIŞ!)
   Eğer kişinin madde alan bir arkadaşı varsa bir süre sonra bundan etkilenmesi olasılığı büyüktür. “Nerden bileceksin yaşadıklarımı, sen hiç kullanmadın ki! “gibilerinden bilinçli ya da bilinçsiz sözlerle yardım etme isteği içindeki kişiyi kullanmaya itebilir.

*Madde sadece kullanan kişiye zara verir.(YANLIŞ!)
    Madde kullanımı tüm topluma zarar verir. Bulaşıcı  bir şekilde yaygınlaşır.

*Alkol uykuyu düzenler.(YANLIŞ!)
   Alkol uykuyu düzenlemez, aksine bozar. Alkolle uyunmaz, sızılır. Alkolün etkisiyle uyunulan uyku tam ve gerçek bir uyku olmadığı için kişi uykusuz kalır.

*Alkol cinsel gücü artırır.(YANLIŞ!)
   Alkol cinsel gücü artırmaz. Tam tersine yok olmasına zemin hazırlar.
*Ben kontrol edebilirim.(YANLIŞ!)
    Fiziksel bağımlılık gelişeceği için, bedenimiz bizden habersiz hareket edeceğinden bağımlılık gelişir ve kontrol edilemez düzeye gelir.
                                                                        MERYEM ERBEN
                                                            (Psikolojik Danışmanlık ve rehberlik öğretmeni)

Psikolojik  danışmanlık ve rehberlik hizmetlerinin ilgilendiği bazı konular;

**Kaygı….
**Zamanı verimli kullanma yöntemleri….
**Uyku sorunları……….
**Stres ile başa çıkma yolları…….
**Öfke ile baş etme……
**Beslenme bozuklukları………

Kaygı:
***Kaygı genelde, kişinin bir uyaranla karşı karşıya kaldığında yaşadığı, bedensel, duygusal ve zihinsel değişimlerle kendini gösteren aşırı uyarılmışlık durumudur. Kişi olay,mekan,kişi veya kişilerden duyduğu rahatsızlığı vücuduna olumsuz sinyaller göndererek sonuçta kaygılı bir tutuma bürünür.
Kaygının düzeyine bağlı olarak yararlı durumlarının da olabileceği unutulmamalıdır. Bazı durumlarda çok az kaygının verimi artırdığı ve başarıyı etkilediği görülmüştür.

*Sınav Kaygısı; sınav öncesinde öğrenilen bilginin, sınav sırasında etkili bir biçimde kullanılmasına engel olan ve başarının düşmesine yol açan, yoğun kaygı, sınav kaygısı diye ifade edilir.
Normal düzeydeki bir kaygı kişiye, istek duyma, karar alma, doğru yolu seçme, hırs etme,alınan kararlar doğrultusunda enerji üretme ve bu enerjiyi kullanarak performansını yükseltme açısından yardımcı olur. Ancak yaşanan kaygı çok yoğun ise, kişinin enerjisini verimli bir biçimde kullanmasını, dikkatini ve gücücü yapacağı işe yönlendirmesini engeller. Kişi potansiyelini tümüyle kullanamaz ve istenen performans düzeyine ulaşamaz.
Kaygı yaşayan kişiler; çalışmalarını planlamakta, doğru düşünmekte, konsantre olmakta ve çalıştığı konuları hatırlamakta, sorululuklarını kavramakta, günlük işlerini de yürütebilmekte zorluk çekerler.

****Kaygısının Etkileri 
•	Kişiler bilgilerin, isteklerin,yapılması gerekenlerin aktarılmasında güçlük çekerler,
•	Okuduğunu anlama, ana problemi kavrama, düşüncelerini düzenleyip açıklayabilmekte zorluk yaşarlar,
•	Dikkatte azalma, dikkatin kaygı duyulan konuya değil de yaşanan başka olaylara odaklanması,
•	Zihinsel becerilerin zayıflaması,
•	Bilgilerin hatırlanmasının engellenmesi ,
•	Mide bulantısı, baş ağrısı,sürekli uyku isteği gibi fiziksel rahatsızlıkların yaşanması…

Zamanı Verimli Kullanma Yöntemi
*Zaman;
Zaman; yeryüzünde her türlü girişimde rolü olan başlıca etkenlerden biri ve eşsiz ayı zamanda herkese eşsiz olarak sunulan bir fırsattır. Hayatımızın kaynağıdır.herkes her gün ve her an eşit zamana sahiptir, hatta insanın eşit olarak her yönüyle ayni tek kavramı zamandır. Zaman biriktirilemez,başlatılıp durdurulamaz, bizi beklemez ve geçen zamanın yerini hiç bir şey dolduramaz! Çünkü hiçbir gün,an,yıl ve saniye bir daha ayni şekilde yaşanmaz.

*Gençler için zamanın önemi;
    Gençlik yıllarında, yeni özgürlükleri, yeni sorumlulukları,imkanları, yeni deneyimleri de beraberinde yaşayan her birey için zaman en önemli,etkili ve de yararlı bir kavramdır. Hem akademik alanda hem de sosyal alanda başarılı olabilmenin yollarından biri zamanı verimli kullanma konusundaki alışkanlıkların kazanılmasıdır.

*Zamanı verimli kullanmak;
  Zamanı verimli kullanmak, maçların, sorumlulukların, zevklerin ve sosyal yaşamın bir arada yürütülebilecek şekilde planlanması ve uygulanmasıdır. Zamanımızı ne kadar verimli kullanırsak, o derece kaygı düzeyimizi azaltabilir,amaçlarımıza daha kolay ve rahatlıkla ulaşabilir ve sosyal faaliyetlerimize de zaman ayırabiliriz.

*Zamanı verimli kullanmazın karşısındaki engeller;
   Öncelikle zamanı verimli kullanmaya başlamak kararlılığı ve özellikle de farkındalığı gerektiren bir değişim ve gelişim sürecidir. Bu süreçte bireyler bazı engelleyici sorunlar ile karşılaşabilmektedir.mükemmeliyetçilik, hayır diyememe, kendine güvensizlik ve yüksek kaygı, başarısızlık korkusu ve erteleme örnek verilebilir.

**Zamanı verimli kullanma yöntemleri;
•	Belirgin bir amacın olması gerekir.Neler yapılacağına karar verip öncelik sırasına konmalıdır.
•	Uzun süreli plan yapıp takvimleştirilmelidir.
•	Haftalık plan yapıp uzun süreli planlar küçük davranışlar ve bunun karşılığında istenilene ulaşma olarak belirlenmelidir.

**Zaman verimli kullanılmadığında sonuçlar neler olabilir?
Zaman verimli kullanılmadığında, bir çok iş zamanında yapılamadığından; kişide strese neden olmaktadır,başarısızlık duygusuna, yoğun strese, bitkinlik ve öfkeye neden olabilmektedir.

Uyku Sorunları
Uyku;
İnsan yaşamının temel, vazgeçilmez ve sağlıklı bir yaşam için gerekli gereksinimlerindendir. Susuz kalmanın mümkün olamayacağı gibi uyumadan da yaşayabilmek asla mümkün değildir.

Uyku süreci ,uyanık kalmaya verilmiş bir ara değildir. Uyku bir gereksinim, ihtiyaç ve yaşamımızın bir parçasıdır. Günümüzde uykunun kendine göre özel bir yapısının olduğu, belli bir amaca hizmet ettiği, 5 farklı içerikte dönemden oluştuğu ve bir bio-ritim olayı olduğu kabul edilmektedir.
İnsan yaşamının yaklaşık 1/3’ünü uykuda geçirmektedir. Uyku insan organizmasında, bellek ve öğrenme sürecinde, ayrıca dinlenme, büyüme ve hücre onarımında etkili bir rol oynamaktadır.
Bir kişinin günde ne kadar uykuya ihtiyaç duyduğu kişiden kişiye değişiklik gösterebilmektedir. Ancak bu süre 4-11 saat arasında değişmekte ve ortalama yetişkin bireyler için 8 saat olduğu bilinmektedir.

Uykusuzluk; kişiden kişiye değişen öznel bir olgudur. Kişinin, kendisini dinlenmiş hissedeceği süreden az uyuması ve uyumak istediği halde uyumada güçlük, uyuyamama, uykuda sık sık uyanma olarak tanımlanabilir.

**Uykusuzluk türleri:
•	Bazı bireyler uykuya dalmakta güçlük yaşarlar,
•	Bazıları kolayca uykuya dalabilirler, ancak en küçük bir gürültüden uyanırlar, tekrar uyumakta güçlük çekerler,
•	Bazı bireyler sabah çok erken uyanırlar ve tekrar uyumak onlar için işkence gibidir,
•	Bazı bireylerin ise uykuda herhangi bir sorun olmadığı halde dinlenmiş olarak uyanamazlar,
•	Bazıları ise hiçbir şekilde uyuyamamaktan rahatsızlık hissetmektedirler.

**Uykusuzluğun sonuçları neler olabilir?
 Uykusuzluğa bağlı olarak; bireyde aşırı yorgunluk, isteksizlik, sinirlilik, kırıcı olma, fiziksel, bilişsel ve duygusal performansta azalma, bellekte bozukluk, dikkatte dağılma, dikkat eksikliği,hatırlamada güçlük, unutkanlık, baş ağrısı, gözlerde yanma, bulanık görme, iştahsızlık veya çok yeme, aşırı duygusallık ve şiddet gösterme gibi rahatsızlıklar olabilmektedir.

Stres İle Başa Çıkma Yolları
Stresin oluşumunda çevremizdeki kişilerin, bulunduğumuz ortamların ve yaşama koşullarının etkisi olduğu kadar öncelikle kendi algılama ve düşünme biçimimizin de büyük etkisi vardır.
Kişinin kendi bilişsel yapısını, düşünme ve düşündüklerine inanma yapısını değiştirerek kendi stres düzeyini denetleyebileceği görülmüştür.

Strese yol açan bazı temel düşünme biçimleri:
•	Ya hep ya hiç türü düşünme ve ona inanma
•	Aşırı genelleme yapmak
•	Zihinsel süzgeç; her şeyin olumsuz yanlarını görmek
•	Olumluyu geçersiz kılmak; olayların olumlu yanlarını görememek
•	Hemen kendince kesin ve net sonuçlara varmak
•	Olumsuz etiketleme
•	Üzülmeyi seçip çaba göstermeme
•	Kendini zayıf hissetme,kendine güvenememe.

*****Stres ile başa çıkabilmede en önemli etken kişinin stres oluşturucu düşünceleri farkında olmasıyla kendi kendine ürettiği stresin azalmasına yardımcı olabilmesidir!!

Stresli durumlarla baş edebilmek için, bazı kişilerin sıklıkla kullandıkları yanlış ve olumsuz sonuç veren yöntemler vardır. Bunlar stresi geçici olarak engellese de uzun sürede daha çok stresli durumlara yol açmaktadır. Asla kesin çözüm değildir!!! Kısaca ;
•	Bazı uyumsuz davranışlar ve kendi düşünce düzeyinde kandırmaya yönelik davranışlardır. Alkol ve madde bağımlılığı, saldırganlık, gerçeklerden kaçmak içe kapanma kendine zarar verme ve depresyona girme uyumsuz davranışlara örnek olabileceği gibi, stresi inkar etme ve bastırma da kişinin kendini düşünce düzeyine kandırmasına örnek verilebilmektedir. Bunlar sadece kişiye geçici rahatlık vermekte ama stres yaratan olaya aslında daha da büyük stresler katmaktadır.

Stres ile baş etme yöntemlerini genel olarak üç grupta toplayabiliriz:
*Bedene yönelik yöntemler
*Duygu ve düşüncelere yönelik yöntemler

*Duruma yönelik yöntemler

Çeşitli gevşeme yöntemleri, nefes egzersizleri, aerobik, jimnastik, doğru beslenme ve düzenli uyku bedene yönelik yöntemlerdendir.

Yaşama iyimser bakabilme, olumlu düşünme, genellemeler yapmadan olayları araştırma, kesin sonuçlara varmamak gerektiğini farkına varma,duyguların başkalarıyla paylaşılmasını ve uygun bir şekilde kendini ifade edebilmek duygu ve düşüncelere yönelik yöntemlerdendir.

Zamanı yoğun ve içerikli bir biçimde yaşamak, sosyal ilişkilerin verdiği desteklen yararlanmak ve girişimci davranabilmek de duruma yönelik yöntemlere örnektir.

Öfke İle Başetme
Öfke nedir?
  Öfkenin sözlük anlamı: engelleme, incinme veya bize gözdağı verilmesi karşısında gösterilen saldırganlık tepkisi, kızgınlık, hışım ve hiddettir.
Öfke aşırı olmamak koşulu ile her insanda bazı zamanlarda olabilecek bir duygudur. Ancak sonunda zarar görülüyorsa veya karşınızdaki kişi zarar görmüş durumdaysa aşırılık durumu söz konusudur demektir. 
Öfke ayni zamanda neyi sevip neyi sevmediğine, nereden etkilenip etkilenemiyecegine, nelerden hoşlanıp nelerden hoşlanmadığını ifade eden duygusal ipuçları içerir.

İnsanlar genelde ne zamanlar öfkelenir?
-Karşı saldırıya geçildiğini düşündüğü zaman,
-Kışkırtıldığı zaman
-Canı yandığı zaman
-Hayal kırıklığına uğradığı zaman
-Stres altında olunduğunda
-Haksızlığa uğranıldığında
-Sevilen bir şeyin elden alındığında
-Kendini ifade edemediğinde
-Anlaşılmadığını hissettiğinde
-Yetersiz,önemsiz ve değersiz hissedip olumsuz bir ruh haline büründüğünde öfkeli davranışlar sergilenir.

Öfkeli tavırları önlemek için;
•	Gevşeme
•	Düşünce tarzını değiştirme
•	Problemi çözme
•	Daha iyi bir iletişim
•	Çevrenin değişimi  önerilebilir
Beslenme Bozuklukları
Beslenme bozuklukları genelde sorunların üstesinden gelemediklerinde kişilerin çok fazla yemek yeme veya yemek yememe ile kendilerini ifade ettikleri psikolojik sorundur.

**Araştırmalar; çocukluğunda güven duygusundan yoksun kalan kişilerin, daha sonraki evrelerde bu güven duygusunu yeme davranışlarını denetim altına alarak sağladıklarını göstermiştir. 
**Ayrıca kalıtımsal faktörler de yeme bozukluğunun etkenlerindendir.
**Medyanın özendirici olan bazı durumlardan da yeme bozukluğu olan bireylerin etkilendiği gözlemlenmiştir. Medyanın etkisi çocuklara küçük yalarda hep en güzel ve en doğru durumların ideal vücut ölçüleriyle kesinleştirip sunması ve benzeri yollarla ideal beden imajları sunarak, topluma diyet yapmayı, sosyal bir beklenti,gereksinim ve sonucunda da psikolojik sorun getirmektedir.
Yeme Davranışı Bozuklukları:
?	Obesite
?	Anoreksiya nevroza
?	Bulimia nevroza olarak sınıflandırılabilir.

Psikolojik sorunları sıkıntı ve stresi gidermek için aşırı yemek yiyerek gidermeye çalışmaya obesite denilen yeme davranışı bozukluğu denilmektedir.
Yemeği reddetme, yemek istememe yanı iştah kaybı olarak görülen davranışa ise anoreksiya nevroza denmektedir.
Anoreksiya nevroza gibi bulimia nevroza da benzeri şekillerde görülmektedir.

Bu tip psikolojik sorunların sonuçlarından çok öncelikle temeldeki nedenleri önemlidir. Bunlar da genelde ile içi şiddet, boşanmış anne babalar, taciz, okul sorunları, iş problemleri, arkadaş çevresi gibi psikolojik, sosyolojik ve biyolojik nedenlerdir.

**Anoreksiya nevroza belirtileri:
    -Aşırı kilo kaybı(en az %15 azalma görülmesi)
    -Israrla kilo almamaya çalışmak, yüksek kalorili besinleri asla yememek
    -İştah kesici haplar kullanmak
    -Sürekli aşırı derecede spor yapmak
    -Zayıf olduğu halde yine de şişman olduğuna inanmak
    -Kadınlarda adet dönemlerinin aksaması
    -Genç kızlarda göğüslerin gelişmemesi
    -Erkeklerde cinsel ilginin kaybı olarak görülmektedir.

**Bulimia nevroza belirtileri:
    -Devamlı yiyecek düşünme,
    -Çok miktardaki yemekleri çok kısa sürede tüketme,
    -Şişman olduğunu kabul etmeme,
    -Hasta edecek derecede rejimler yapmak,
    -Uzun süre kilo vermek için hiçbir şey yememek,
    -Açlık hissi hissetmeyeceğine inandığı ilaçlar kullanmak.

Çevremizde yeme bozukluğu olan kişilere  yardım edebilmemiz onlar için önemli bir aşamadır.ancak bu noktada nasıl yardımcı olabileceğimiz önemlidir; çevremizdeki yeme bozukluğu olan kişilere öncelikle duygularını ifade edebilmesi, konuşma olanağı vererek, dinlenildiğini bilmesini sağlayıp önemli olduğunu farkına varmasına yardımcı olabiliriz.

Özellikle onların davranışlarını değiştirmelerini istemek yerine, kendi duygularımızı ifade etmemiz ve onları bir uzmana yöneltmemiz en doğrusu olacaktır. Beslenme bozukluklarının birçok kalıcı hastalıklara ve ölüme neden olduğu unutulmamalıdır!
MERYEM ERBEN

***Rehberlik,  kişinin kendini anlaması, problemlerini çözmesi, gerçekçi kararlar alması, kapasitelerini geliştirmesi, çevresine dengeli ve sağlıklı bir uyum yapması ve böylece kendini gerçekleştirmesi için uzman kişilerce bireye yapılan psikolojik yardımlardır.
 Kısaca psikolojik danışmanlık ve rehberlik, öğrencinin gelişmesini ve uyumunu               sağlamaya yöneliktir.
        Rehberlik:    Kişisel- sosyal  ++ Eğitsel  ++  Mesleki gelişime yardımcı olmaktır.

Birey -------- kendini tanıması --------- kendini anlaması ve kabul etmesi --- 
                                                                                                               
                                                                              Bulunduğu ortamı ve çevreyi tanıma

Ben ne yapabilirim? Ne yapmalıyım?
  
                                                                              Kendini gerçekleştirme

Bireyin kendini tanımasına yardımcı olurken rehberlik servisinin görevi öğrencinin ben kimim, özelliklerim neler, kuvvetli ve zayıf yönlerim neler, yeteneklerim, ilgilerim, ihtiyaç ve problemlerim neler sorularına cevap verebilmeli ve farkındalık kazanmalarına yardımcı olmaktır.
Okullarımızda yardım alan öğrenciye “danışan”, yardım veren uzmana da “psikolojik danışman” denir. Okullarda psikolojik danışma hizmetlerinden, çeşitli uyum sorunlarını çözmek isteyen, başarısızlık, kara verme güçlüğü, sınav kaygısı, aile- arkadaş problemleri vb. problemleri olan öğrenciler olduğu kadar kendini tanımak ve geliştirmek isteyen herkes yararlanabilir.
****Psikolojik yardım ilişkisi bir süreçtir ve bu süreç içinde bireye kendini ve sorunlarını gerçekçi bir gözle görmesi ve uygun çözümler bulması için yardım  edilir.

Psikolojik danışmanlık ve rehberlik servisinin ilgi alanına giren başlıca konular :
-bireyi tanıma
-sınav kaygısı
-zamanı verimli kullanma yöntemi
-Verimli ders çalışma yöntemi
-uyku sorunları
-stresle başa çıkma yolları
-öfke ile baş etme yolları
-kendini yaralama
- beslenme bozuklukları

Bağımlılık

Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Konularından Bazıları

Rehberlik Nedir?

Meryem Erben

RESİMLERİM
okulda 1	maçta1
okulda 2	maçta 2
okulda 3	maçta 3
okulda 4	maçta 4
okulda 5	maçta 5
	maçta 6